Πλαταμώνας Πιερίας

 

από τον Δημήτρη Λιονάτο

Πλαταμώνας Πιερίας

 

Ο Πλαταμώνας είναι ένα χωριό που βρίσκεται στον νομό Πιερίας, στους πρόποδες του Ολύμπου. Κατοικείται μόνιμα από περίπου 2.000 ανθρώπους και οφείλει το όνομα του, σύμφωνα με την παράδοση, είτε στους πολλούς πλάτανους που βρίσκονται στην περιοχή είτε στις πλατιές αμμουδιές του χωριού. Οι κάτοικοι του είναι κυρίως ντόπιοι, με καταγωγή από τον Παλαιό Παντελεήμονα, οι οποίοι αναγκάστηκαν να μεταφερθούν λόγω της δυσκολίας επικοινωνίας του με τον υπόλοιπο κόσμο. Άλλοι έχουν μικρασιατική καταγωγή και βρήκαν καταφύγιο στο χωριό ως πρόσφυγες μετά την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922. 

 

Η Ιστορια Του Πλαταμώνα

 

Η περιοχή κατοικείται από την αρχαιότητα και ήταν τότε γνωστή ως Ηράκλειο ή Ηράκλεια. Η πρώτη του, όμως, γραπτή αναφορά βρίσκεται στο αρχείο του προξενείου της Βενετίας στη Θεσσαλονίκη όπου αναφέρεται στο χωριό με την φράση “εν Πλαταινέα, Μάιος 1193”. Έχουμε κι άλλες αναφορές του Πλαταμώνα από την ίδια εποχή σε βυζαντινά αρχεία και έγγραφα (1198). Την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα στον απελευθερωμένο πλέον Πλαταμώνα τοποθετήθηκε η σιδηροδρομική γραμμή Παπαπουλίου Λάρισας - Πλατέος Ημαθίας, η οποία ένωνε την Αθήνα με την Θεσσαλονίκη, έτσι ενώνοντας και τον Πλαταμώνα με τις δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας. Το χωριό αποτελούσε πάντα δημοφιλή τουριστικό προορισμό τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους κατοίκους των γύρω χωρών. Μεγάλο μέρος της οικονομίας του βασίζεται στον τουρισμό, για αυτό και όταν η, τότε, γειτονική μας χώρα, Γιουγκοσλαβία διχάστηκε από εμφύλιους πολέμους η οικονομία του Πλαταμώνα πέρασε μια περίοδο δύσκολη.

 

Το Σημαντικότερο Του Μνημείο

 

Στη σύγχρονη εποχή το κοινώς αναγνωρισμένο μνημείο ως σημαντικότερο είναι χωρίς αμφιβολία το περίφημο Κάστρο του. Βρίσκεται πάνω σε έναν λόφο ο οποίος κοιτά από μια πλευρά τον Νέο Παντελεήμονα, από την άλλη το Αιγαίο πέλαγος και από την άλλη τον ίδιο τον Πλαταμώνα. Χτισμένο κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, η κατασκευή του χρονολογείται περίπου από το 1204 έως το 1222 και είναι χτισμένο πάνω στα ερείπια της μεσοβυζαντινής πόλης που βρισκόταν εκεί. Κατά το τέλος της κατασκευής του, το κάστρο κυριεύτηκε από τον Θεόδωρο Α' Κομνηνό τον Δούκα, όταν ο ίδιος κατέλυσε το Φραγκικό Βασίλειο της Θεσσαλονίκης που είχε ιδρυθεί μετά την Δ' Σταυροφορία το 1204. Τους επόμενους αιώνες το κάστρο άλλαζε συνέχεια χέρια, το διεκδικούσαν Οθωμανοί και Ενετοί.

 

Η Μάχη του Πλαταμώνα

 

Στους νεότερους χρόνους, το κάστρο υπήρξε πολύ σημαντικό και στρατηγικό σημείο. Στον Β' παγκόσμιο πόλεμο μετά την ανακοίνωση της εισόδου της Μεγάλης Βρετανίας στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων στάλθηκαν Νεοζηλανδοί στρατιώτες στην Ελλάδα ως ενίσχυση στην υπεράσπιση της χώρας. Στις 6 Απριλίου του 1941 ξεκίνησε η Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, ενώ το 21ο Νεοζηλανδικό Πεζικό Τάγμα βρισκόταν ήδη στην Αθήνα, έτσι στάλθηκαν στον Πλαταμώνα και σε συνεργασία με το 26ο τάγμα αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν το κάστρο ως οχυρό. Οι Νεοζηλανδοί παρά τις τρομερές ελλείψεις που αντιμετώπισαν σε πολεμοφόδια κατάφεραν να απωθήσουν την πρώτη επίθεση του Γερμανού συνταγματάρχη Μπλακ και τον ανάγκασαν να σταματήσει όταν έπεσε η νύχτα. Την επόμενη μέρα παρά την ενίσχυση των Νεοζηλανδών, τα πυρομαχικά τους τελείωσαν και μέσα σε λίγες ώρες στις οποίες το κάστρο δέχτηκε βαρείς πυροβολισμούς από δύο μέτωπα οι Γερμανοί κατάφεραν να πάρουν το Κάστρο χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Παρά την συντριπτικά μεγάλη αριθμητική διαφορά μεταξύ των Συμμαχικών στρατευμάτων και αυτών του Άξονα, η μάχη κράτησε δύο μέρες, οι οποίες αποδείχθηκαν κρίσιμες καθώς καθυστέρησαν την προέλαση των γερμανικών στρατευμάτων στη Λάρισα, δίνοντας την ευκαιρία στα Ελληνικά και συμμαχικά στρατεύματα να μεταφερθούν στα νότια λιμάνια της χώρας για την εκκένωση προς την Αίγυπτο και την Κρήτη.

 

Βιβλιογραφία

 

https://el.wikipedia.org/wiki

https://www.mixanitouxronou.gr/i-sfodri-poliorkia-toy-kastroy-toy-platamona-apo-toys-germanoys-to-1941-i-agnosti-machi-poy-edosan-oi-neozilandoi-me-aytoschedies-cheirovomvides-kai-dynamiti/